Merkez hakkında

İşitme kaybında dinleme ve dil eğitimi

İşitme kaybı olan bir çocuk için cihaz ya da implant yolun başıdır. Sesin kulağa ulaşması, çocuğun o sesi tanıması, sözcüğe bağlaması ve sonunda kendisinin de konuşması anlamına gelmez; bu basamaklar planlı bir eğitimle kurulur. İşitsel rehabilitasyon bu planlı eğitim sürecinin adıdır.

Çalışmalarımız iki şubemizde, Keçiören-Yeşiltepe ve Sincan'da yürüyor. Her iki şubede odyologlar cihazdan alınan yararı ve dinleme becerisini izliyor, dil ve konuşma terapistleri sesletim, sözcük ve cümle hedeflerini yürütüyor, uzman öğreticiler okul becerilerini destekliyor. Bu sayfada işitme kaybının türlerini ve derecelerini, cihaz seçeneklerini, günlük cihaz kullanımını ve rehabilitasyon sürecinin işleyişini anlattık.

  • Cihaz kullanımının izlenmesi
  • Dinleme becerisi eğitimi
  • Dil ve konuşma terapisi
  • Okul becerilerinin desteklenmesi
  • Aileye ev programı
  • Okul öğretmeniyle bilgi paylaşımı
Duvarları harf, sözcük ve kavram panolarıyla donatılmış eğitim sınıfı

İşitme nasıl gerçekleşir?

Kulak kepçesi çevredeki sesleri toplar ve dış kulak yolundan kulak zarına iletir. Kulak zarının titreşimi, orta kulaktaki üç küçük kemikçik aracılığıyla güçlenerek iç kulağa, salyangoz biçimindeki kokleaya ulaşır. Koklea içindeki tüy hücreleri bu titreşimi elektrik sinyaline çevirir; işitme siniri de sinyali beyne taşır. Sesi tanıyan, ayırt eden ve anlamlandıran ise beyindir.

Zincirin herhangi bir halkasındaki sorun işitmeyi etkiler, ama nerede olduğu hem tedaviyi hem de cihaz seçimini belirler. Bu yüzden işitme kaybı tek bir durum değil, türü ve derecesiyle tanımlanan bir tablodur.

İşitme kaybının türleri nelerdir?

  • İletim tipi kayıpta ses dış ya da orta kulakta bir engelle karşılaşır. Kulak kiri tıkacı, orta kulakta sıvı birikmesi, kulak zarı delinmesi ya da kemikçik sorunları bu gruba girer. Çoğu ilaçla ya da cerrahiyle düzeltilebilir.
  • Sensörinöral kayıpta sorun iç kulakta ya da işitme sinirindedir. Doğuştan kayıpların büyük kısmı bu türdendir ve genellikle kalıcıdır; cihaz ya da implantla desteklenir.
  • Karma tip kayıpta iletim ve sensörinöral bileşen bir arada bulunur.
  • İşitsel nöropati spektrum bozukluğunda iç kulak sesi algılar ama sinyal sinire ya da beyne düzenli iletilmez. Çocuk sesi duyar, ancak özellikle gürültüde konuşmayı anlamakta belirgin biçimde zorlanır. Yenidoğan yoğun bakımında kalmış bebeklerde daha sık görülür.

Bunlardan ayrı olarak, kulak ve sinir normal çalıştığı hâlde beynin duyulan sesi işlemekte zorlandığı durumlara işitsel işlemleme bozukluğu denir. Bu tabloda işitme testleri normal çıkar; değerlendirme farklı testlerle yapılır.

İşitme kaybının dereceleri ne anlama gelir?

Derece, çocuğun duyabildiği en hafif sesin desibel (dB) cinsinden ölçülmesiyle belirlenir. Sayı büyüdükçe kayıp ağırlaşır. Odyologların sık kullandığı sınıflama ve bunun gündelik hayattaki karşılığı kabaca şöyledir:

  • Hafif kayıpta (26-40 dB) çocuk yakından yapılan normal konuşmayı duyar; fısıltıyı, uzaktan seslenmeyi ve gürültülü sınıfta öğretmeni kaçırabilir.
  • Orta derecede kayıpta (41-55 dB) yüz yüze ve yakından konuşmayı büyük ölçüde izler, grup konuşmalarında ve uzaktan zorlanır. Cihaz olmadan bazı konuşma seslerini hiç duymayabilir.
  • Orta-ileri kayıpta (56-70 dB) normal şiddetteki konuşmanın önemli bir kısmı kaybolur. Cihaz olmadan dil gelişimi belirgin biçimde etkilenir.
  • İleri kayıpta (71-90 dB) yüksek sesle yapılan konuşmayı bile ancak yakından ve kısmen duyar. Güçlü cihazlar ya da implant gündeme gelir.
  • Çok ileri kayıpta (91 dB ve üzeri) konuşma sesleri cihazsız duyulmaz; çok yüksek sesler titreşim olarak hissedilebilir. Koklear implant çoğunlukla bu grupta değerlendirilir.

Aynı derece iki çocukta farklı sonuçlar doğurabilir. Kaybın hangi frekanslarda olduğu, tek ya da iki kulakta bulunduğu, ne zaman fark edildiği ve çocuğun ne kadar erken cihaz kullanmaya başladığı derece kadar belirleyicidir.

Odyogram nasıl okunur?

İşitme testinin sonucu odyogram adlı bir grafikte gösterilir. Yatay eksende frekans, yani sesin kalınlığı ya da inceliği yer alır; soldan sağa doğru kalın seslerden ince seslere gidilir. Dikey eksende ise şiddet, yani sesin yüksekliği bulunur; yukarıdan aşağıya doğru sesler yükselir. Her kulak için işaretlenen noktalar, o frekansta çocuğun duyabildiği en hafif sesi gösterir. Noktalar ne kadar aşağıdaysa kayıp o kadar fazladır.

Konuşma sesleri yaklaşık 250 ile 8000 Hz arasına yayılır. "a", "o", "u" gibi ünlüler ve "m", "n" gibi sesler grafiğin sol, kalın tarafında; "s", "ş", "f", "t" gibi sesler ise sağ, ince tarafındadır. Yüksek frekanslarda kaybı olan bir çocuk sesleri duyduğu hâlde sözcükleri net ayırt edemeyebilir; "sus" ile "şiş"i karıştırması, ekleri atlaması bundandır. Odyologdan çocuğunuzun odyogramını size anlatmasını istemek, hangi seslerin zor duyulduğunu anlamanın en kolay yoludur.

Erken tanıda 1-3-6 ilkesi

Doğuştan işitme kaybında zaman çok değerlidir. Ulusal yenidoğan işitme taraması bu takvimi hedefler.

  • 1. ay tarama tamamlanır Bebek doğumdan sonra, ilk ayı dolmadan işitme taramasından geçer
  • 3. ay tanı konur Taramayı geçemeyen bebekte ayrıntılı odyolojik testlerle kesin tanı
  • 6. ay destek başlar Cihazlandırma ve aileyle birlikte erken eğitim

İşitme cihazı türleri nelerdir?

Seçimi kulak burun boğaz hekimiyle odyolog birlikte yapar; kaybın türü ve derecesi, kulağın yapısı, çocuğun yaşı ve günlük ihtiyaçları belirleyicidir.

  • Kulak arkası cihaz

    Kulağın arkasında duran cihaz, sesi kişiye özel hazırlanan kulak kalıbı aracılığıyla kulak yoluna iletir. Dayanıklı ve ayarlanabilir olduğu için bebeklerde ve çocuklarda en sık bu tür kullanılır.

  • Kulak içi cihaz

    Cihazın tamamı kulak yolunun içine yerleşir ve dışarıdan pek görünmez. Kulak yolu büyümeye devam eden küçük çocuklarda genellikle tercih edilmez; daha çok gençlerde ve yetişkinlerde kullanılır.

  • Kemik yolu cihazı

    Sesi kafatası kemiği üzerinden doğrudan iç kulağa titreşim olarak iletir. Kulak yolu kapalı ya da şekil bozukluğu olan, kronik akıntısı olan çocuklarda seçenek olabilir.

  • Koklear implant

    Ameliyatla yerleştirilen iç parça işitme sinirini elektrik sinyaliyle doğrudan uyarır. İleri ve çok ileri kayıplarda, güçlü cihazlardan yeterli yarar alamayan çocuklarda gündeme gelir.

  • Uzaktan mikrofon sistemi

    Öğretmenin taktığı küçük mikrofon sesi kablosuz olarak doğrudan çocuğun cihazına gönderir. Gürültülü sınıfta ve uzaktan konuşmada anlamayı belirgin biçimde kolaylaştırır.

  • Kulak kalıbı

    Kulak arkası cihazın sesini kulak yoluna taşıyan, kulağın ölçüsüne göre üretilen parça. Çocuk büyüdükçe yenilenir; bebeklikte birkaç haftada bir değişmesi gerekebilir.

Cihaz günde kaç saat takılmalı?

Önerilen süre, çocuğun uyanık olduğu her saattir. Eskiden "günde sekiz saat yeterli" gibi öneriler yapılırdı; bugün dil gelişimi için hedef, cihazın sabah uyanınca takılıp akşam uyuyana kadar çıkarılmamasıdır. Araştırmalar, cihazını günde on saatten fazla kullanan küçük çocukların dil gelişiminin daha az kullananlara göre belirgin biçimde iyi seyrettiğini gösteriyor. Çoğu modern cihaz kullanım süresini kendisi kaydeder; odyolog kontrolünde bu kaydı birlikte inceleyebilirsiniz.

Günlük bakım ve kontrol

  • Her sabah pilin ya da şarjın dolu olduğunu kontrol edin.
  • Kulak kalıbını ve hortumu temiz ve kuru tutun; nemi alan kurutma kabından yararlanın.
  • Cihazı takmadan önce kısa bir dinleme kontrolü yapın. Odyoloğunuz bu iş için seslerden oluşan basit bir test öğretebilir: çocuk farklı frekanslardaki birkaç sesi duyup duymadığını gösterir.
  • Cihaz ötüyor, cızırdıyorsa ya da çocuk birden tepkisizleşiyorsa kalıbın oturuşuna ve pilin durumuna bakın.
  • Kulakta akıntı, kızarıklık ya da ağrı fark ederseniz cihazı takmayı bırakmadan önce hekime danışın.

Kontroller ne sıklıkla yapılmalı?

Küçük çocuklarda işitme ve cihaz kontrolleri yetişkinlere göre çok daha sık yapılır. Bebeklik ve okul öncesi dönemde birkaç ayda bir odyolojik kontrol önerilir; kalıplar da kulak büyüdükçe yenilenir. Okul çağında aralıklar açılabilir. Kesin takvimi çocuğunuzun odyoloğu, kaybın türüne ve ilerleyip ilerlemediğine göre belirler. Yıllık tek bir kontrol küçük bir çocuk için genellikle yeterli değildir.

Çocuk cihazı takmak istemiyorsa

Cihaza alışma döneminde reddetme sık görülür. Önce bedensel nedenleri dışarıda bırakmak gerekir: kalıp kulağı sıkıyor ya da acıtıyor olabilir, ses ayarı çocuğa fazla gelebilir. Bunlar odyolog kontrolünde düzeltildikten sonra cihazı takma, sevdiği bir etkinlikle eşleştirilerek kısa sürelerden başlayıp kademeli olarak uzatılır. Cihaz takılıyken yaşanan güzel anlar, çocuğun cihazı "duyduğum zaman" ile ilişkilendirmesini sağlar.

Merkezimizde değerlendirme ve eğitim nasıl ilerler?

Hastane ve RAM süreci tamamlanmış ya da devam ediyor olabilir; hangi aşamada olursanız olun ilk görüşmeyi yapabiliriz.

  1. Ön görüşme Telefonla ya da WhatsApp'tan ulaşırsınız. Rapor, odyogram ve cihaz bilgilerini birlikte gözden geçirir, uygun şube ve saatleri konuşuruz.
  2. Odyolojik değerlendirme Odyolog çocuğun cihazlı ve cihazsız tepkilerini, hangi sesleri ayırt edebildiğini ve cihazın ne kadar yarar sağladığını inceler.
  3. Kişiye özel plan Yaşa, kaybın derecesine, cihaz kullanım süresine ve dil düzeyine göre haftalık hedefler belirlenir.
  4. Seanslar Dinleme, dil ve konuşma hedefleri oyun ve materyallerle çalışılır; gerekirse küçük grup etkinlikleri eklenir.
  5. Aile ve okul Her seans sonunda evde yapılacaklar anlatılır; okul öğretmeniyle sınıf düzenlemeleri ve hedefler paylaşılır.

İşitsel rehabilitasyondan kimler yararlanır?

İşitsel rehabilitasyon, işitme kaybı yaşayan bir kişinin cihaz ya da implantla ulaşan sesten olabildiğince yararlanmasını, sesleri anlamlandırmasını ve sözlü iletişimini geliştirmesini amaçlayan sistemli eğitimdir. Kesin bir yaş sınırı yoktur. Şu durumlarda özellikle önerilir:

  • Cihazı yeni takılan bebek ve çocuklar
  • Koklear implant ameliyatı olmuş, implantı yeni açılan çocuklar
  • İşitme kaybı nedeniyle konuşması gecikmiş, sözcük dağarcığı dar kalmış ya da sesleri yanlış söyleyen çocuklar
  • Yeni model bir cihaza geçen ya da tek kulaktan iki kulağa cihaz kullanımına başlayan çocuklar
  • Okul çağında olduğu hâlde sınıfta konuşmayı izlemekte zorlanan cihaz kullanıcıları
  • Sonradan işitme kaybı yaşayan ve değişen dinleme durumuna uyum sağlaması gereken kişiler

Eğitimin merkezinde dinleme becerileri vardır: sesi fark etmek, iki sesin farkını ayırt etmek, sesi tanımak ve sonunda konuşmayı anlamak. Bu basamakların derslerde nasıl çalışıldığını işitme yetersizliği destek eğitim programı sayfamızda örneklerle anlattık.

İşitme kaybı dil gelişimini nasıl etkiler?

Çocuklar dili çevrelerindeki konuşmaları duyarak öğrenir ve kendi seslerini işiterek konuşmalarını ayarlar. İşitme kaybı olan bebekler ilk aylarda işiten yaşıtları gibi ses çıkarabilir, çünkü bu dönemdeki sesler büyük ölçüde kendiliğinden gelir. Hece tekrarlarının başladığı dönemden itibaren ise kendi sesini ve çevresindeki konuşmayı yeterince duyamayan bebekte ses çıkarma azalabilir.

Destek alınmadığında sözcük dağarcığı dar kalır, cümleler kısa olur, ekler ve bağlaçlar atlanır. Konuşmada bazı sesler düşer ya da değişir; konuşmanın vurgu, ritim ve tonlaması da farklılaşabilir. Bu güçlükler okuma yazmaya ve sınıftaki öğrenmeye de yansır.

Tablo erken tanı ve düzenli cihaz kullanımıyla belirgin biçimde değişir. Kaybı ilk aylarda fark edilen, cihazını gün boyu kullanan ve ailesiyle birlikte düzenli eğitim alan çocukların çoğu sözlü dili edinir; pek çoğu genel eğitim okullarında yaşıtlarıyla birlikte okur. Gelişimin hızı ve düzeyi kaybın derecesine, eşlik eden başka bir durum bulunup bulunmamasına ve desteğin ne kadar erken başladığına göre çocuktan çocuğa değişir.

İşaret dili mi, sözlü iletişim mi?

Bu karar ailenindir ve çocuğun işitme durumuna, cihazdan aldığı yarara, ailenin kendi iletişim diline ve beklentilerine göre verilir. Günümüzde erken tanı alan, cihazını ya da implantını düzenli kullanan çocuklarda sözlü dil çoğu zaman ulaşılabilir bir hedeftir ve rehabilitasyon dinleme yoluyla konuşmayı öğrenmeye odaklanır. Cihazdan sınırlı yarar gören ya da işitme kaybına başka bir güçlüğün eşlik ettiği çocuklarda işaret ve görsel destekler iletişimin önemli bir parçası olabilir. Ekibimiz seçenekleri tarafsız biçimde anlatır, ailenin kararına göre plan yapar.

Kulak arkası işitme cihazı kullanan öğrenci Abaküsle sayma çalışması

Neden ekip çalışması?

İşitme kaybında tek uzman yetmez

İşitme teknolojisi ile konuşma eğitimi birbirinden ayrı yürüdüğünde çocuk arada kalır. Merkez seçerken kadroda kimlerin bulunduğunu, bu kişilerin birbiriyle nasıl çalıştığını sormanızı öneririz.

  • OdyologCihazdan alınan yararı, dinleme performansını ve çocuğun cihaz kullanım alışkanlığını izler; gerektiğinde hastanedeki ekiple bilgi paylaşır.
  • Dil ve konuşma terapistiKonuşma sesleri, sözcük dağarcığı, cümle yapısı ve sohbet becerileri üzerinde çalışır.
  • Uzman öğreticiOkuma yazma, matematik ve kavram gelişimini çocuğun dinleme düzeyine uygun yöntemlerle destekler.
  • AileCihazın gün boyu takılı kalmasını sağlar, seanslarda öğrenilenleri evdeki konuşmalara taşır.

MEB destekli mi, ücretli plan mı?

Keçiören-Yeşiltepe şubesinde kutular hâlinde düzenlenmiş oyuncak ve materyal rafı

Veliye ücretsiz

RAM raporuyla MEB destekli eğitim

Raporunda işitme yetersizliği programı bulunan öğrencinin birebir dersleri devlet tarafından ödenir, aileden ücret alınmaz ve servisten de ücretsiz yararlanılır. Haftalık ders saati rapordaki plana ve yürürlükteki mevzuata bağlıdır.

Masada eğitim oyunları ve dikkat materyalleri

Rapor gerekmez

Ücretli rehabilitasyon ve terapi

Raporu henüz çıkmamış, implantı yeni açılmış ya da MEB desteğinin yanında ek seans isteyen aileler için dinleme ve dil terapisini ücretli planla sürdürüyoruz. Tanışma görüşmesi ve ön değerlendirme için ücret alınmaz.

Velilerin en çok çekindiği konu

Rapor ileride çocuğumun önüne çıkar mı?

Resmî Gazete4 Temmuz 2026Sayı 33300

“İlgili mevzuatında yer alan düzenlemeler saklı kalmak kaydıyla, işe giriş süreçleri başta olmak üzere tüm süreçlerde geçmişte alınmış olan tanılar esas alınamaz.”

Kişisel Sağlık Verileri Hakkında Yönetmelik, madde 13/A · Yönetmeliği Resmî Gazete'de okuyun

Basitçe anlatırsak

  • Çocukken konulan bir tanı ömür boyu taşınan bir etiket olarak düşünülmüyor. Çocuğun durumu zamanla değiştiyse, sağlık kuruluna başvurularak bugünkü durumu gösteren yeni bir rapor alınabiliyor.
  • Yönetmelik, başta işe girişte olmak üzere, geçmişteki tanıların esas alınamayacağını yazıyor; dikkate alınan, kişinin güncel raporu.
  • Bu hak kendiliğinden işlemiyor, başvuruyla kullanılıyor. Ayrıca bazı mesleklerin kendi sağlık şartları ayrı mevzuatla düzenlendiği için "hiçbir zaman" gibi kesin bir söz vermiyoruz; mevzuatın kendisini gösteriyoruz.
  • Millî Eğitim Bakanlığı Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri Genel Müdürlüğü, 8 Temmuz 2026'da bu değişikliği RAM'lara duyurdu.

Rapor, çocuğa yapıştırılan bir etiket değil; ona uygun desteğin planlanmasına yarayan bir belgedir. Sürecin adımlarını RAM raporu ve ÇÖZGER rehberimizde anlattık.

Okulda nelere dikkat edilmeli?

Günümüzde cihaz ya da implant kullanan pek çok çocuk, mahallesindeki genel eğitim okulunda yaşıtlarıyla aynı sınıfı paylaşıyor. Kalabalık ve yankılı bir sınıf, cihaz kullanan bir çocuk için evdeki sessiz odadan çok daha zorlu bir dinleme ortamıdır. Öğretmenle şu konuları konuşabilirsiniz:

  • Çocuğun öğretmenin yüzünü ve tahtayı rahat görebileceği, kapı ve pencere gürültüsünden uzak bir sırada oturması
  • Uzaktan mikrofon sistemi varsa öğretmenin mikrofonu ders boyunca takması
  • Konuşurken yüzün çocuğa dönük olması, tahtaya yazarken anlatımın durdurulması
  • Önemli yönergelerin ve ödevlerin yazılı olarak da verilmesi
  • Sınıf tartışmasında konuşan öğrencinin işaret edilmesi

Okul türüne RAM'ın eğitsel değerlendirmesi, ailenin isteği ve çocuğun dinleme ile dil düzeyi göz önünde tutularak karar verilir. Rapor süreci için gereken evrakı RAM raporu rehberimizde sıraladık.

Evde dinlemeyi nasıl kolaylaştırırsınız?

Evde açık duran televizyon ve yüksek sesli müzik, çocuğun konuşmayı ayırt etmesini zorlaştırır; sohbet ederken bunları kapatmak basit ama etkili bir adımdır. Çocukla konuşurken göz hizasına inin, doğal bir hızda ve net konuşun, bağırmayın. Yemek hazırlarken, giyinirken, yolda yürürken yaptığınız işleri ve duyduğunuz sesleri adlandırın: "Kapı çaldı, kim geldi?" gibi. Terapistin her seans sonunda verdiği kısa ev etkinlikleri, haftalık seans saatlerinin etkisini çoğaltır.

Şubelerimiz ve ulaşım

Keçiören – Yeşiltepe Şubesi

Selvi Özel Eğitim Merkezi (No: 7) ve Selvi Dil ve Konuşma Bozuklukları Merkezi (No: 7/1)

Yeşiltepe Mah. 954. Sk. No: 7, Keçiören / Ankara

Yakın semtler: Keçiören, Mamak, Altındağ, Yenimahalle, Pursaklar

0506 559 89 80 WhatsApp

Yol tarifi al

Sincan Şubesi

Selvi Özel Eğitim Merkezi ve Selvi Dil ve Konuşma Bozuklukları Merkezi

Selçuklu Mah. Şht. Ali Çalışır Sk. No: 90, 06930 Sincan / Ankara

Yakın semtler: Sincan, Etimesgut, Eryaman, Bağlıca, Batıkent, Yaşamkent, Çayyolu, Ümitköy, Koru

0506 559 89 80 WhatsApp

Yol tarifi al

E-posta: ankaraselviozelegitim@gmail.com

Keçiören – Yeşiltepe Şubesi
Sincan Şubesi

Odyolog ve terapistlerimizle tüm ekibimiz

Cihazdan alınan yararı ve dinleme becerisini iki şubemizdeki odyologlarımız izliyor; dinleme ve konuşma çalışmalarını dil ve konuşma terapistlerimiz, derslerin akademik tarafını uzman öğreticilerimiz yürütüyor. İşaret dili belgesi olan eğitimcilerimizi ve her uzmanın mezuniyetini aşağıdaki profillerde bulabilirsiniz.

Kadromuzun tamamını görün

Konuyla ilgili diğer sayfalar

İşitme kaybı ve rehabilitasyon hakkında ailelerin sorduğu sorular

Cihaz takılan çocuk ayrıca eğitime ihtiyaç duyar mı?

Çoğu zaman evet. Cihaz ya da implant sesi kulağa ulaştırır, ama beynin bu sesleri tanıyıp anlamlandırması ve çocuğun bunları konuşmaya dönüştürmesi planlı bir dinleme ve dil eğitimiyle hızlanır. Özellikle implantı yeni açılan ya da cihazını ilk kez kullanan çocuklarda ilk aylar bu açıdan çok değerlidir.

Bebeğim yenidoğan işitme taramasını geçti, yine de kaybı olabilir mi?

Olabilir. Kaybın bir kısmı bebeklik ya da çocukluk döneminde ortaya çıkar ya da başlangıçta hafifken giderek artar; sık tekrarlayan orta kulak iltihapları da geçici kayba yol açabilir. Sesli oyuncaklara tepki vermiyor, adına dönmüyor, konuşması yaşıtlarından geride kalıyorsa taramayı geçmiş olsa bile kulak burun boğaz hekimine ve odyoloğa başvurun.

İşitme cihazı günde kaç saat kullanılmalı?

Uyanık olunan her saat. Cihaz sabah takılıp akşam yatarken çıkarılmalıdır. Dil gelişimi için küçük çocuklarda günde on saatin üzerinde kullanım hedeflenir. Çocuk cihazı çıkarıyorsa önce kalıbın uyumu ve ses ayarı odyologla kontrol edilmeli, ardından takma süresi kademeli olarak uzatılmalıdır.

Koklear implanttan sonra konuşma ne zaman başlar?

Bunun tek bir cevabı yoktur. İmplant açıldıktan sonra çocuk önce seslere tepki vermeyi, ardından onları ayırt etmeyi öğrenir; sözcükler bunun üzerine gelir. Erken yaşta implant takılan ve düzenli rehabilitasyon alan çocuklarda ilerleme daha hızlıdır. İlerlemeyi yaşa göre değil, implantın açıldığı günden itibaren geçen süreye göre değerlendirmek daha doğrudur.

Tek kulakta işitme kaybı olan çocuğa destek gerekir mi?

Gerekebilir. Tek taraflı kaybı olan çocuklar sessiz ortamda iyi duyar, ama sesin yönünü bulmakta ve gürültülü sınıfta konuşmayı izlemekte zorlanabilir. Bu çocuklarda okul başarısının ve dil gelişiminin izlenmesi, gerekirse cihaz ya da uzaktan mikrofon sistemi değerlendirilmesi önerilir.

İşitme kaybı olan çocuk normal okula gidebilir mi?

Pek çoğu gidebilir. Erken tanı alan ve düzenli destek gören çocukların büyük kısmı genel eğitim okullarında kaynaştırma yoluyla okuyor. Uygun okul ortamı RAM değerlendirmesiyle, aile ve uzmanların görüşü alınarak belirlenir. Sınıf içi küçük düzenlemeler derse katılımı belirgin biçimde kolaylaştırır.

Grup seansları ne işe yarar?

Bireysel seanslarda sesler, sözcükler ve cümleler birebir çalışılır. Grup etkinliklerinde ise çocuk bu becerileri gerçeğe daha yakın bir ortamda kullanır: sıra beklemek, birden fazla kişinin konuştuğu ortamda konuşmayı izlemek, arkadaşına soru sormak gibi. Grup çalışması gerekip gerekmediği ön değerlendirmeye göre belirlenir.

Seanslar haftada kaç saat yapılır?

MEB destekli eğitimde çocuğunuz ayda 8 saat bireysel ders alır, yani haftada yaklaşık 2 ders; raporda grup eğitimi önerildiyse ayda 4 saat grup dersi eklenir. Bir ders 60 dakikadır, 40 dakikası uygulamaya ayrılır. Bu miktarı yönetmelik belirler; programı ve eğitim türünü rapor gösterir. Ücretli planda ise seans sıklığı çocuğun yaşına, cihaz kullanım süresine ve hedeflerine göre birlikte kararlaştırılır. Her iki durumda da ilerleme düzenli aralıklarla ölçülür ve gerekirse plan güncellenir.

Kaynaklar

  • Joint Committee on Infant Hearing (JCIH), Year 2019 Position Statement
  • T.C. Sağlık Bakanlığı, Ulusal Yenidoğan İşitme Taraması Programı uygulama rehberi
  • Dünya Sağlık Örgütü, World Report on Hearing (2021)
  • Tomblin J. B. ve ark. "Language outcomes in young children with mild to severe hearing loss", Ear and Hearing, 2015
  • Walker E. A. ve ark. "Predictors of hearing aid use time in children with mild-to-severe hearing loss", Language, Speech, and Hearing Services in Schools, 2013
  • Clark J. G. "Uses and abuses of hearing loss classification", ASHA, 1981
  • Millî Eğitim Bakanlığı, Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği (2018)