Program hakkında

Okuma, yazma ve matematikte takılan çocuklar için birebir destek

Zekâsı yaşıtlarından geri kalmadığı hâlde harfleri karıştıran, okurken satır atlayan, yazarken sesleri düşüren ya da basit bir toplamada parmakla saymayı sürdüren çocuk çoğu zaman "dikkatsiz" ya da "tembel" diye etiketlenir. Bu tablonun arkasında çoğunlukla beynin yazılı dili ve sayıları işleme biçimindeki bir farklılık vardır; çocuğun isteksizliği değil.

Destek eğitim programı, Millî Eğitim Bakanlığının bu öğrenciler için hazırladığı çerçeveye dayanır. Merkezimizde her çocuk önce değerlendirilir, ardından nerede takıldığına göre bire bir yürütülen bir plan yazılır. Çalışmalar Keçiören-Yeşiltepe ve Sincan şubelerimizde yapılır.

  • Okuma güçlüğü (disleksi)
  • Yazma güçlüğü (disgrafi)
  • Matematik öğrenme güçlüğü (diskalkuli)
  • Eşlik eden dikkat sorunları (DEHB)
  • Okul öncesinde risk belirtileri
  • Ortaokul ve lisede çalışma stratejileri
Disleksi eğitimi yapılan oda; masada çalışma kitabı, rafta DMP, Y-DEP ve O-DMP setleri

Velilerin en çok çekindiği konu

Rapor ileride çocuğumun önüne çıkar mı?

Resmî Gazete4 Temmuz 2026Sayı 33300

“İlgili mevzuatında yer alan düzenlemeler saklı kalmak kaydıyla, işe giriş süreçleri başta olmak üzere tüm süreçlerde geçmişte alınmış olan tanılar esas alınamaz.”

Kişisel Sağlık Verileri Hakkında Yönetmelik, madde 13/A · Yönetmeliği Resmî Gazete'de okuyun

Basitçe anlatırsak

  • Çocukken konulan bir tanı ömür boyu taşınan bir etiket olarak düşünülmüyor. Çocuğun durumu zamanla değiştiyse, sağlık kuruluna başvurularak bugünkü durumu gösteren yeni bir rapor alınabiliyor.
  • Yönetmelik, başta işe girişte olmak üzere, geçmişteki tanıların esas alınamayacağını yazıyor; dikkate alınan, kişinin güncel raporu.
  • Bu hak kendiliğinden işlemiyor, başvuruyla kullanılıyor. Ayrıca bazı mesleklerin kendi sağlık şartları ayrı mevzuatla düzenlendiği için "hiçbir zaman" gibi kesin bir söz vermiyoruz; mevzuatın kendisini gösteriyoruz.
  • Millî Eğitim Bakanlığı Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri Genel Müdürlüğü, 8 Temmuz 2026'da bu değişikliği RAM'lara duyurdu.

Rapor, çocuğa yapıştırılan bir etiket değil; ona uygun desteğin planlanmasına yarayan bir belgedir. Sürecin adımlarını RAM raporu ve ÇÖZGER rehberimizde anlattık.

Tanıdan derslere başlama süreci

Velilerin en sık sorduğu konu sürecin nereden başladığıdır. Süreç aşağıdaki adımlarla ilerler; her adımda ailelere rehberlik ediyoruz.

  1. Hastanede tanı ve sağlık raporu Çocuk ve ergen ruh sağlığı polikliniğindeki değerlendirmenin ardından ÇÖZGER sağlık raporu düzenlenir. Tanı raporda çoğu zaman "skolastik becerilerin karma bozukluğu" gibi tıbbi bir adla geçer.
  2. RAM'da eğitsel değerlendirme Aile, oturduğu ilçeye bağlı Rehberlik ve Araştırma Merkezine başvurur. RAM uzmanları çocukla görüşür ve hangi destek eğitim programını alacağını rapora işler.
  3. Ücretsiz ön görüşme Raporu arayarak ya da WhatsApp'tan fotoğrafını göndererek bize iletebilirsiniz. Çocuğunuzla tanışır; şubeyi, gün ve saatleri, servis planını birlikte belirleriz.
  4. Bireysel plan ve dersler Başlangıç değerlendirmesinin ardından çocuğa özel hedefler yazılır ve dersler başlar. Belgeler ve başvuru sırası için RAM raporu rehberimize bakabilirsiniz.

Özgül öğrenme güçlüğü nedir?

Amerikan Psikiyatri Birliğinin tanı el kitabı DSM-5-TR, özgül öğrenme güçlüğünü nörogelişimsel bir bozukluk olarak sınıflar. Yani durum çocuğun gelişimiyle birlikte ortaya çıkar ve beynin bilgiyi işleme biçimiyle ilgilidir. Tanının özü şudur: çocuk okuma, yazma ya da matematik becerilerinden en az birinde yaşının beklediği düzeyin belirgin biçimde altındadır ve bu zorluk, kendisine yönelik ek destek verildiği hâlde en az altı ay sürmüştür.

Tanı koyarken hekim başka açıklamaları da eler. Zihinsel yetersizlik, düzeltilmemiş görme ya da işitme sorunu, eğitime hiç ya da çok düzensiz erişebilmiş olmak, öğretim dilini yeterince bilmemek gibi durumlar tek başına bu tabloyu açıklıyorsa özgül öğrenme güçlüğünden söz edilmez. Bu yüzden bu çocukların zekâ düzeyi normal aralıktadır; bazılarında ortalamanın üzerindedir.

Türkiye'de aynı durum için birkaç ad birlikte kullanılır. Hekimler "özgül öğrenme bozukluğu", Millî Eğitim Bakanlığı "özel öğrenme güçlüğü" der; veliler ise çoğu zaman yalnızca "disleksi" ifadesini duyar. Hepsi aynı aileye işaret eder. Bu güçlük büyüyünce kaybolmaz, ama doğru yöntemle çalışan çocuk kendi öğrenme yolunu bulur ve okulda belirgin biçimde rahatlar.

Neden ortaya çıkar?

Tek bir neden yoktur. Araştırmalar güçlüğün ailelerde kümelendiğini, yani kalıtımın önemli rol oynadığını gösteriyor: anne, baba ya da kardeşte okuma güçlüğü varsa çocuğun riski artar. Beyin görüntüleme çalışmaları da okuma sırasında sesleri ve harfleri işleyen bölgelerin bu çocuklarda farklı çalıştığını ortaya koyar.

Pratikte en sık karşılaşılan zayıf halkalar sesleri ayırt edip birleştirme (fonolojik işlemleme), duyduğunu ya da gördüğünü kısa süre akılda tutup kullanma (çalışma belleği) ve tanıdık sözcükleri hızla adlandırabilme becerileridir. Erken doğum, düşük doğum ağırlığı gibi bazı gelişimsel etkenler de riski yükseltebilir. Kesin olan şu: güçlüğün nedeni anne babanın ilgisizliği, çocuğun tembelliği ya da zekâ eksikliği değildir.

Üç alt alan: okuma, yazılı anlatım ve matematik

DSM-5-TR güçlüğü hangi becerinin etkilendiğine göre ayırır. Bir çocukta tek alan etkilenebileceği gibi ikisi ya da üçü bir arada da görülebilir; okuma ve yazma sorunlarının birlikte gitmesi özellikle sıktır.

Okuma (disleksi)

Sözcükleri doğru çözmekte zorlanma, yavaş ve takılarak okuma, okuduğunu anlamakta güçlük bu alt tipin temel işaretleridir. Çocuk metni yüksek sesle hecelerken anlamı kaçırır; tahmin ederek okur, ekleri yutar. Ayrıntılar için disleksi sayfamıza bakabilirsiniz.

Yazılı anlatım (disgrafi)

Burada sorun yalnızca okunaksız el yazısı değildir. Harf ve hece atlama, sözcükleri birleşik ya da ayrık yazma, noktalama ve büyük harf kurallarını uygulayamama, düşünceyi düzenli bir paragrafa dökememe bu alanın parçasıdır. Çocuk çok çabuk yorulduğu için yazı ödevinden kaçabilir.

Matematik (diskalkuli)

Sayıların büyüklüğünü sezmekte, temel işlem bilgilerini akılda tutmakta, hesabı doğru ve akıcı yapmakta ya da bir problemi çözüm adımlarına ayırmakta yaşanan güçlüklerdir. Saat okumak, parayı hesaplamak gibi gündelik işler de etkilenebilir. Daha fazlası diskalkuli sayfamızda.

Hangi belirtiler dikkat çekmeli?

Belirtiler yaşa göre değişir. Aşağıdakilerden birkaçının aylarca sürmesi tek başına tanı anlamına gelmez, ama bir uzmana danışmak için yeterli bir nedendir.

Okul öncesi dönem

  • Konuşmaya geç başlar, yeni sözcükleri yavaş edinir, bildiği nesnelerin adını bulmakta zorlanır.
  • Tekerlemeleri ve kafiyeli sözcükleri öğrenmek ona akranlarından daha zor gelir.
  • Renkleri, rakamları ve geometrik şekilleri ayırt etmekte, günleri sırayla söylemekte güçlük çeker.
  • Bazı çocuklarda kalem tutma, düğme ilikleme, makas kullanma gibi el becerileri de geç gelişir. Bu tek başına öğrenme güçlüğü belirtisi değildir; motor gelişim ayrıca değerlendirilir.

İlkokul yılları

  • Okuma sınıf düzeyinin gerisinde kalır; harf, hece ya da satır atlar, harflerin seslerini karıştırır.
  • Sözcüğü eksik ya da fazla harfle yazar, satır çizgisini izleyemez; b ile d gibi harfleri ikinci sınıfın sonundan sonra da sık karıştırır.
  • Çarpım tablosunu aklında tutamaz, 12 ile 21'i karıştırır, işlem basamaklarını unutur.
  • Tahtadakini deftere geçirmekte geride kalır, sağ ve solu, saati, ayların sırasını öğrenmekte zorlanır.

Ortaokul ve sonrası

  • Okuma hızı yavaştır; uzun metinleri ve sınav sorularını okumak ona süre yetmeyecek kadar yorucu gelir.
  • Yazılı anlatımı kısa ve dağınıktır, yazım hataları sürer.
  • Ödevlerini planlamakta, zamanını bölmekte ve not tutmakta zorlanır; okuldan kaçınma ve özgüven kaybı görülebilir.

Tanı nasıl konur?

Tanı bir hekim değerlendirmesiyle konur; ilk başvuru adresi genellikle hastanelerin çocuk psikiyatrisi bölümüdür. Hekim gelişim öyküsünü, okul karnelerini ve öğretmen gözlemlerini dinler, gerekirse görme ve işitme muayenesi ister. Zekâ ölçümü ile okuma, yazma ve matematik becerilerini ölçen testler tabloyu netleştirir. Bu testlerin nasıl uygulandığını özgül öğrenme güçlüğü testi sayfamızda anlattık.

Okul öncesi yaşta kesin tanı konmaz, çünkü henüz okuma ve yazma öğretimi başlamamıştır. Bu dönemde risk taşıyan çocukları belirlemek için O-DİST gibi tarama araçları kullanılır ve erken destekle okul başlangıcı kolaylaştırılabilir. Dikkat sorunları da varsa DEHB değerlendirmesi ayrıca yapılır; iki durum sık birlikte görülür.

Destek eğitimde hangi beceriler çalışılır?

Bu çocuklara okulda geride kaldıkları konuları yeniden anlatmak çoğu zaman sonuç vermez. Program okuma, yazma ve hesaplamanın dayandığı temel becerilerden başlar ve üç ana bölümde ilerler.

Öğrenmeye hazırlık

Gördüğünü ve duyduğunu doğru algılama, dikkati bir işe yöneltip orada tutabilme, kısa süreli bellek, sağ ve sol gibi yön kavramları, kalem tutma ve makas kullanma gibi el becerileri burada çalışılır. Ödevini planlama, işe nereden başlayacağına karar verme ve zamanını bölme gibi düzen becerileri de bu bölümün parçasıdır.

Okuma ve yazma

Satırı izleyebilmek, harf ve sesleri eşleştirmek, heceleri birleştirip kelime okumak ilk basamaklardır. Ardından akıcı okuma, okuduğunu anlama ve anladığını kendi cümleleriyle anlatma gelir. Yazma tarafında harflerin biçimi, satır düzeni, yazım ve noktalama kuralları ile düşünceyi yazıya dökme becerisi ele alınır.

Matematik

Ritmik saymayla başlayan çalışma, sayıların büyüklüğünü kavrama, basamak değeri ve dört işlem üzerinden problem çözmeye uzanır. Para, saat, uzunluk gibi ölçüler ve temel geometri kavramları, çocuğun günlük hayatta kullanacağı biçimde öğretilir.

Bireyselleştirilmiş eğitim planı nasıl hazırlanır?

İki disleksili çocuğun bile ihtiyaçları birbirine benzemeyebilir. Bu yüzden plan hazır bir şablondan değil, çocuğun kendi profilinden çıkar.

  1. Başlangıç değerlendirmesi Uzman, çocuğun hangi beceride nerede durduğunu belirler. Raporlar, okul karneleri ve aile görüşmesi de bu aşamada incelenir.
  2. Hedeflerin yazılması Dönem sonunda ulaşılması beklenen davranışlar yazılır ve her biri küçük, ölçülebilir basamaklara bölünür. Bir basamak kazanılmadan sonrakine geçilmez.
  3. Yöntem ve materyal seçimi Değerlendirmede görülen beceri açığı (ses farkındalığı, harf-ses eşleme, akıcılık, anlama ya da sayı becerileri) hangi programla ve hangi basamaktan başlanacağını belirler. Kanıtı olan yol, açığı doğrudan ve sistemli biçimde öğretmektir.
  4. Düzenli gözden geçirme Eğitimci her hedefte çocuğun performansını kaydeder. Dönem sonlarında aileyle görüşülür, gerekirse hedefler güncellenir.

Merkezimizde uygulanan müdahale programları

Her alt alan için yapılandırılmış, basamaklı programlar kullanıyoruz. Hangisinin seçileceğine değerlendirme sonuçlarına göre karar verilir; okul öncesi risk grubu için O-DİST ve O-DMP uygulanır. DMP, Y-DEP, Uzman Disgrafya ve Pro-Math, MEB'in karşıladığı destek eğitimin dışında, ayrıca ücretli sunulan programlardır.

Derslerin yapıldığı sınıflardan

Fotoğraflar Keçiören-Yeşiltepe şubemizin bireysel eğitim odalarından; kullanılan setler ve çalışma materyalleri gerçek.

DMP Disleksi Müdahale Programı çantası ve kitapçıkları
DMP Disleksi Müdahale Programı çantası ve kitapçıkları
Okuma anlama kitapları ve DMP fasikülleri
Okuma anlama kitapları ve DMP fasikülleri
Disleksi egzersizleri çalışma kitapları
Disleksi egzersizleri çalışma kitapları
Bireysel eğitimde öğretmen ve öğrenci masada çalışıyor
Bireysel eğitimde öğretmen ve öğrenci masada çalışıyor

Destek eğitime başlamayı çocuğa nasıl anlatmalı?

Yeni bir yere ve yeni bir öğretmene gideceğini önceden bilmek çocuğun kaygısını azaltır. Bunu bir ceza ya da "derslerin kötü olduğu için" yapılan bir şey gibi sunmamaya özen gösterin. "Okumayı kolaylaştıracak oyunlar oynayacağın bir yer" ya da "beynin bazı işleri farklı yapıyor, sana uygun yolları birlikte bulacağız" gibi cümleler daha doğru bir başlangıç sağlar. İlk haftalarda yorgunluk ya da isteksizlik normaldir; eğitimcisiyle bağ kurdukça bu direnç çoğu zaman azalır.

Evde neler yapabilirsiniz?

Merkezde geçen saatler haftanın küçük bir bölümüdür; öğrenilenin kalıcı olması evdeki kısa ve düzenli tekrarlara bağlıdır.

  • Öğretmenin verdiği ev çalışmasını her gün aynı saatte, on beş yirmi dakikayı geçmeyecek biçimde yapın.
  • Akşam yemeğinde gün içinde ne öğrendiğini anlatmasını isteyin; sözlü anlatım hem belleği hem dili güçlendirir.
  • Birlikte kitap okuyun, ama sesli okumayı sınava dönüştürmeyin.
  • Alışveriş listesi yazma, tarif okuma, para sayma gibi işlere onu da katın.
  • Takıldığı noktaları not edip eğitimciyle paylaşın; plan bu bilgilerle güncellenir.

Okulla iş birliği

Destek eğitim okulun yerine geçmez, onu tamamlar. Sınıf öğretmeninin çocuğun güçlüğünü bilmesi; ona sözlü sınav fırsatı, ek süre ya da daha az kopyalama gerektiren ödevler gibi küçük düzenlemelerin önünü açar. Çocuğun sınıfta okuduğu bir metni ya da çözdüğü bir sınav kâğıdını merkeze getirmeniz de öğrendiklerini okula ne kadar taşıyabildiğini gösterir. Dönem sonlarında aileyle yaptığımız görüşmelerde hangi hedeflere ulaşıldığını ve neyin üzerinde durulacağını birlikte konuşuruz.

Kaynaklar

  • American Psychiatric Association, DSM-5-TR, 2022: özgül öğrenme bozukluğunun nörogelişimsel bozukluk olarak sınıflanması, altı ay ölçütü, dışlama ölçütleri ve okuma, yazılı anlatım, matematik belirteçleri
  • Dünya Sağlık Örgütü, ICD-11: 6A03 gelişimsel öğrenme bozukluğu
  • Peterson R. L., Pennington B. F., "Developmental dyslexia", The Lancet, 2012: kalıtımın rolü ve fonolojik işlemlemedeki zayıflık
  • National Reading Panel, "Teaching Children to Read", NICHD, 2000: ses farkındalığı, harf-ses eşleme, akıcılık ve anlamanın doğrudan ve sistemli öğretimi
  • MEB Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri Genel Müdürlüğü, Özel Öğrenme Güçlüğü Destek Eğitim Programı: merkezlerde uygulanan programın çerçevesi
  • MEB, Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği, Resmî Gazete, 7 Temmuz 2018, sayı 30471: RAM eğitsel değerlendirmesi ve destek eğitim kararı

Konuyla ilgili diğer sayfalar

Velilerin en sık sorduğu sorular

Bu program hangi çocuklara uygun?

Zekâsı normal aralıkta olduğu hâlde okuma, yazma ya da matematikte yaşıtlarının belirgin biçimde gerisinde kalan çocuklara uygundur. Disleksi, disgrafi ve diskalkuli tanısı olan ya da bu yönde risk taşıyan öğrencilerle çalışılır; DEHB eşlik ediyorsa dikkat ve düzen becerileri de plana eklenir. Belirli bir yaş sınırı yoktur, çalışmalar çocuğun yaşına ve düzeyine göre uyarlanır.

MEB desteğinden yararlanmak için RAM raporu şart mı?

Evet. Ücreti Millî Eğitim Bakanlığınca karşılanan destek eğitim için çocuğun RAM raporunda bu programın yazılı olması gerekir. Süreç genellikle hastaneden alınan ÇÖZGER raporuyla başlar, ardından RAM eğitsel değerlendirme yapar. Raporunuz henüz yoksa ön görüşmede hangi adımla başlayacağınızı birlikte konuşabiliriz.

Destek eğitim ne kadar sürer?

Süre çocuktan çocuğa değişir; güçlüğün türü, şiddeti ve desteğe ne kadar erken başlandığı belirleyicidir. RAM raporunda bir geçerlilik süresi yazar; çoğu zaman bir yıldır ve sonunda yeniden değerlendirme yapılır. Rapor süresince MEB ayda 8 saat bireysel ve raporda grup eğitimi de önerildiyse 4 saat grup dersini karşılar; bir ders 60 dakikadır. Yeniden değerlendirmede çocuğun ilerlemesine bakılarak desteğin devam edip etmeyeceğine karar verilir.

Okul öncesi yaştaki bir çocuk bu programa katılabilir mi?

Okuma yazma öğretimi başlamadan kesin bir öğrenme güçlüğü tanısı konmaz, ama risk işaretleri gösteren çocuklarla öğrenmeye hazırlık becerileri çalışılabilir. Ses farkındalığı, dikkat, bellek ve ince motor beceriler bu yaşta desteklendiğinde okul başlangıcı daha kolay geçer. Risk taraması için O-DİST testinden yararlanılır.

Lise öğrencisi ya da yetişkin bu destekten yararlanabilir mi?

Evet. Lise öğrencisi için yol değişmez; RAM raporunda özel öğrenme güçlüğü programı yazılıysa MEB'in karşıladığı destek eğitimi bu yaşta da sürer. Yetişkinde MEB desteğinden yararlanıp yararlanamayacağına RAM değerlendirmesi karar verir; rapor yoksa ücretli bireysel bir plan yapılabilir. Bu dönemde çalışmalar daha çok okuduğunu anlama, not tutma, sınavlara hazırlanma ve zaman yönetimi gibi okulda ve iş hayatında işe yarayacak stratejilere odaklanır.

Raporda yazan program çocuğuma uymuyorsa ne yapabilirim?

Çocuğunuzun ihtiyacının rapora yansımadığını düşünüyorsanız durumu önce eğitimcisiyle konuşun. Gerekirse RAM'dan yeniden değerlendirme isteyebilirsiniz. Okul ve merkezden alacağınız gözlem raporları bu başvuruda ihtiyacı somut olarak göstermenize yardım eder.

Evde ek çalışma kitabı almamız gerekir mi?

Gerekmez. Rastgele seçilmiş çalışma kitapları çocuğun düzeyine uymayabilir ve onu yorabilir. Evde ne çalışılacağını eğitimci belirler; gerekirse hangi materyalin işe yarayacağını o önerir.