Bedensel Yetersizlikte Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Programı
Oturmaktan yürümeye, dengeden giyinip yemek yemeye kadar hareketle ilgili becerilerin fizyoterapistle birebir çalışıldığı ücretli program. Hastanedeki tedavinin yerine geçmez, onu günlük hayat tarafında tamamlar.
Fizik tedavi ve rehabilitasyon programı, hareket etmekte zorlanan çocukların denge, duruş ve günlük yaşam becerilerini fizyoterapistle birebir derslerde destekleyen bir hizmettir. Hastanede hekimin planladığı tedavinin yerini almaz; onun yanında durur ve çocuğun kazandığı hareketi evde ve okulda kullanmasını hedefler.
Velilerin bir kısmı bu hizmeti "bedensel engelliler destek eğitimi" diye arar. Merkezimizde bu program Millî Eğitim Bakanlığının karşıladığı destek eğitim kapsamında değildir, ücretlidir; bu yüzden başlamak için RAM raporu şartı yoktur. Programı yalnızca Sincan şubemizde, kadromuzdaki fizyoterapistle yürütüyoruz.
Ücretli, RAM raporu şartı yok
Birebir, bireysel dersler
Kaba motor ve denge
El becerileri
Giyinme, yemek, öz bakım
Yazılı hedefler ve düzenli izlem
Bu program hangi çocuklar için düşünülür?
Kas, kemik, eklem ya da sinir sistemini etkileyen bir durum yüzünden hareketi ve duruşu kısıtlanmış çocuklar için. Serebral palsi, spina bifida, kas hastalıkları, doğum sırasında koldaki sinir ağının zarar görmesi (brakiyal pleksus yaralanması) ve motor gelişim geriliği, kapsama girebilecek durumlardan yalnızca birkaçıdır. Ailelerin dikkatini çeken gözlemler çoğunlukla şunlardır:
Baş tutma, oturma, emekleme, ayakta durma ya da yürüme basamaklarına yaşıtlarından belirgin biçimde geç ulaşma
Vücudun bir yanını daha az kullanma, hep aynı elle uzanma, bir bacağı hareket ettirmekten kaçınma
Düz zeminde bile sık tökezleme, dengeyi kolay kaybetme
Merdiven çıkma, koşma ve zıplamada yaşından beklenenden fazla zorlanma
Kaslarda belirgin sertlik ya da tersine aşırı gevşeklik
Kaşık tutma, düğme ilikleme, ayakkabı giyme gibi işlerde fazladan yardım isteme
Tek bir işaret görmek, çocuğunuzda bir sorun olduğu anlamına gelmez. Tanı hastanede konur; fizik tedaviye ihtiyaç olup olmadığını da önce çocuğu izleyen hekim değerlendirir. Bir endişeniz varsa ilk konuşulacak kişi çocuk doktorunuzdur; gerekirse sizi çocuk nörolojisi ya da fiziksel tıp ve rehabilitasyon hekimine yönlendirir.
Programda neler çalışılır?
Aşağıdaki başlıkların hepsi her çocukta çalışılmaz. Fizyoterapistin ilk değerlendirmesi, hekimin önerileriyle birlikte, çocuğun bugün nerede durduğunu ve hangi başlıkla başlanacağını ortaya koyar.
Kaba motor
Hareket, duruş ve denge
Çalışmaların ağırlığı gövdenin, kolların ve bacakların kullanıldığı büyük hareketlerdedir. Gerekiyorsa yürüteç ya da baston gibi yardımcı araçları güvenle kullanmak da hedefler arasına alınır.
Baş kontrolü ve yuvarlanma
Desteksiz oturma ve oturma dengesi
Emekleme, dizüstü durma, ayağa kalkma
Destekli ve desteksiz ayakta durma, yürüme
Merdiven ve engel aşma
İnce motor
El becerileri
Bir nesneyi tutup bırakmak, iki eli birlikte kullanmak ve gözle elin uyum içinde çalışması bu başlıkta yer alır. Bu beceriler okul yaşamına hazırlık açısından da önem taşır.
Kavrama ve bırakma
İki eli birlikte kullanma
Kalem tutma ve çizim
Göz ile elin uyumu
Öz bakım
Günlük yaşam becerileri
Buradaki ölçü basittir: çocuğun evde ne kadar az yardıma ihtiyaç duyduğu. Dersler bireysel yürür; her ders o çocuğun kendi hedefleri etrafında şekillenir, oyun ve günlük etkinliklerle iç içe ilerler.
Giyinme ve soyunma
Kendi başına yemek yeme ve bardaktan içme
Kişisel bakım adımları
Hastanedeki fizik tedaviden ve ergoterapiden farkı ne?
Adları benzese de iki hizmetin çerçevesi farklıdır. Hastanedeki fizik tedavi hekimin tanısı ve planıyla yürür: hekim değerlendirir, tedaviyi planlar ve süreci izler. Merkezimizdeki program ise bu tedaviyi günlük hayat tarafında tamamlar: fizyoterapist oturma, yürüme, el kullanma ve öz bakım hedeflerini oyunla iç içe derslerde çalışır, ilerlemeyi de yazılı hedefler üzerinden izler.
Biri ötekinin alternatifi değildir; pek çok çocuk ikisini aynı dönemde alır. Hekimin önerileri bizimle paylaşıldığında dersler tedaviyle çelişmeyecek biçimde kurulur; ailenin onayıyla okulla da bilgi alışverişi yapılabilir.
Duyusal hassasiyet, ince motor beceri ya da öz bakım bağımsızlığı daha çok öne çıkıyorsa ergoterapi ve duyu bütünleme ayrıca değerlendirilebilecek bir alandır. Bedensel yetersizliğe dil ve konuşma güçlüğü eşlik ediyorsa ve RAM raporunda yazılıysa, dil ve konuşma destek programı MEB desteğiyle ayrıca alınabilir.
Programa nasıl başlanır?
Derslerin yanında hastanedeki tedaviyi aksatmamak ve hekimin önerdiği ev çalışmalarını sürdürmek, kazanılanı korur.
Ön görüşmeTelefonla ya da WhatsApp üzerinden ulaştığınızda Sincan şubesinde ücretsiz ön görüşme günü planlarız. Ücret ve ders sıklığı bu görüşmede açıkça konuşulur.
Hekim bilgisiVarsa hastane raporları, hekimin önerileri ve kullanılan ortez ya da yardımcı araç bilgisi getirilir. Tanı ve tıbbi kararlar hekime aittir.
Fizyoterapist değerlendirmesiFizyoterapist çocuğun hareketlerini gözlemler, aileyi dinler ve çocuğun bugün nerede durduğunu belirler.
Yazılı hedeflerBu gözlemlerden yola çıkarak kısa ve uzun dönemli hedefleri içeren yazılı plan hazırlanır ve aileyle paylaşılır.
Dersler ve izlemBirebir dersler başlar. Ulaşılan her hedefin yerine yenisi konur, plan düzenli olarak gözden geçirilir.
Ailenin rolü
Kazanılan hareket evde nasıl desteklenir?
Ders saatleri çocuğun gününün küçük bir bölümüdür. Bu yüzden aileye uzun egzersiz listeleri vermek yerine, çocuğun yeni becerisini kendi doğal ortamında denemesine alan açmayı öneriyoruz.
Oturmayı yeni kazandıysaYemeğini sandalyesinde, uygun desteklerle oturarak yemesine fırsat verin.
Ayakta durmaya başladıysaSevdiği oyuncağı sehpanın üstüne koyup almak için ayağa kalkmasını özendirin.
Kaşığı tutabiliyorsaHer öğünde birkaç lokmayı kendisinin almasına zaman tanıyın; acele ettirmeyin.
Ağrı ya da rahatsızlık varsaZorlamayın; durumu hem fizyoterapiste hem hekiminize iletin.
Ücret nasıl belirlenir, MEB karşılıyor mu?
Merkezimizdeki fizik tedavi ve rehabilitasyon programı, Millî Eğitim Bakanlığının ücretini karşıladığı destek eğitim kapsamında değildir; ücretlidir. Ders sıklığını ve tutarı, fizyoterapistin değerlendirmesinden sonra çocuğun ihtiyacına göre ilk görüşmede açıkça konuşuruz. Ön görüşme ücretsizdir.
Çocuğunuzun RAM raporunda dil ve konuşma, otizm ya da öğrenme güçlüğü gibi başka bir destek eğitim programı yazılıysa, o derslerin ücretini Bakanlık karşılamaya devam eder; fizik tedavi bunlara ek olarak planlanabilir. Ücretsiz servis Sincan şubesinin bölgelerinde, yani Sincan ve Etimesgut ilçeleriyle Eryaman, Bağlıca, Batıkent, Yaşamkent, Çayyolu, Ümitköy ve Koru semtlerinde planlanır; bu program için bölgenize servis olup olmadığını da ön görüşmede öğrenebilirsiniz.
Dersleri kim yürütür?
Program Sincan şubemizde, fizyoterapi ve rehabilitasyon lisansı olan fizyoterapistimiz tarafından yürütülür. Keçiören-Yeşiltepe şubemizde bu program verilmez; o bölgedeki aileler programa Sincan şubesinde devam edebilir. Fizyoterapistimizin eğitimini ve çalıştığı alanları eğitim kadromuz sayfasında görebilirsiniz.
Derslerde hedefler nasıl seçilir?
Hedefler kas ya da eklem adlarıyla değil, çocuğun gündelik hayatta yapmak istediği işlerle yazılır: "kendi başına sandalyeye oturmak", "tutunarak banyoya yürümek", "kaşıkla birkaç lokma yemek" gibi. Serebral palside müdahaleleri karşılaştıran geniş bir sistematik derleme, çocuğun kendi işlevsel hedefleri üzerinde bol tekrarla yapılan görev odaklı çalışmaların en tutarlı kanıta sahip yaklaşımlar arasında olduğunu bildirir (Novak ve ark., 2020). Hedefleri bu yüzden işlevsel yazıyoruz.
Dersler oyunla iç içe yürür; çocuk yorulduğunda tempo düşürülür, başardığı an görünür kılınır. Pozisyonlama, yardımcı araç kullanımı ya da evdeki düzenle ilgili öneriler aileyle konuşulur. Ortez, ilaç, enjeksiyon ya da ameliyat gibi tıbbi kararlar ise her zaman çocuğu izleyen hekime aittir.
Program hangi şubede? Sincan şubemizin adresi
Sincan Şubesi
Selvi Özel Eğitim Merkezi ve Selvi Dil ve Konuşma Bozuklukları Merkezi
Selçuklu Mah. Şht. Ali Çalışır Sk. No: 90, 06930 Sincan / Ankara
“İlgili mevzuatında yer alan düzenlemeler saklı kalmak kaydıyla, işe giriş süreçleri başta olmak üzere tüm süreçlerde geçmişte alınmış olan tanılar esas alınamaz.”
Çocukken konulan bir tanı ömür boyu taşınan bir etiket olarak düşünülmüyor. Çocuğun durumu zamanla değiştiyse, sağlık kuruluna başvurularak bugünkü durumu gösteren yeni bir rapor alınabiliyor.
Yönetmelik, başta işe girişte olmak üzere, geçmişteki tanıların esas alınamayacağını yazıyor; dikkate alınan, kişinin güncel raporu.
Bu hak kendiliğinden işlemiyor, başvuruyla kullanılıyor. Ayrıca bazı mesleklerin kendi sağlık şartları ayrı mevzuatla düzenlendiği için "hiçbir zaman" gibi kesin bir söz vermiyoruz; mevzuatın kendisini gösteriyoruz.
Millî Eğitim Bakanlığı Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri Genel Müdürlüğü, 8 Temmuz 2026'da bu değişikliği RAM'lara duyurdu.
Rapor, çocuğa yapıştırılan bir etiket değil; ona uygun desteğin planlanmasına yarayan bir belgedir.
Sürecin adımlarını RAM raporu ve ÇÖZGER rehberimizde anlattık.
Kaynaklar
Dünya Sağlık Örgütü. İşlevsellik, Yetiyitimi ve Sağlığın Uluslararası Sınıflandırması: Çocuk ve Genç Sürümü (ICF-CY), 2007
Novak I. ve ark. Serebral palside önleme ve tedavi müdahaleleri üzerine sistematik derleme (State of the Evidence Traffic Lights 2019). Current Neurology and Neuroscience Reports, 20(2), 2020
Çocuğunuzun hareket gelişimi için ilk adım
Çocuğunuzun durumunu anlatın; değerlendirmeyi, ders planını ve ücreti birlikte konuşalım. Sincan şubemizde ön görüşme ücretsizdir.
Merkezimizdeki fizik tedavi ve rehabilitasyon programı MEB destek eğitim kapsamında değildir, ücretlidir. Tutarı ve ders sıklığını fizyoterapistin değerlendirmesinden sonra ilk görüşmede açıkça konuşuruz. Millî Eğitim Bakanlığının bedensel yetersizliği olan bireyler için ayrı bir destek eğitim programı vardır; RAM raporunda bu program yazılı çocuğun dersleri, programı yürüten merkezlerde Bakanlıkça karşılanır. Bu program şubelerimizde yürütülmez. Çocuğunuzun RAM raporunda yazan başka bir destek eğitim programı varsa, o derslerin ücretini Bakanlık karşılamaya devam eder.
Çocuğum hastanede fizik tedavi görüyor, buraya da gelebilir mi?
Gelebilir; hastanedeki tedavi ile buradaki dersler birbirinin yerine geçmediği için ikisi aynı dönemde yürüyebilir. Hekiminizin önerilerini ve varsa raporlarını fizyoterapistimize getirmeniz, derslerin hastanedeki tedaviyle aynı yöne bakmasını sağlar.
Program neden yalnız Sincan şubesinde?
Programı yürüten fizyoterapistimiz Sincan şubesinin kadrosundadır; dersler de bu nedenle orada yapılır. Keçiören-Yeşiltepe tarafında oturan aileler de programa Sincan'da devam edebilir. Sincan servisimiz yalnız batı Ankara'daki semtlere gider; Keçiören tarafından gelen aileler kendi ulaşımlarıyla gelir.
Program ne kadar sürer?
Önceden konmuş bir bitiş tarihi yoktur. Ne kadar süreceği, yetersizliğin türüne ve ağırlığına, çocuğun kendi temposuna bağlıdır; bu süreyi baştan kestirmek mümkün değildir. Yazılı plandaki hedefler belli aralıklarla gözden geçirilir ve ilerleme bu kayıtlarla izlenir.
Çocuğum için yazılı bir plan hazırlanıyor mu?
Evet. Fizyoterapist ilk değerlendirmeden sonra çocuğun bugün neler yapabildiğini, birkaç ay ve bir yıl içinde neleri hedeflediğini ve derslerde bunun için ne yapılacağını yazılı bir plana döker. Çocuk ilerledikçe plan güncellenir ve her değişiklik aileye anlatılır. Çocuk okulda kaynaştırma öğrencisiyse, ailenin onayıyla okuldaki BEP ekibiyle de bilgi paylaşılabilir.
RAM raporu olmadan başlanabilir mi?
Evet. Program ücretli olduğu için RAM raporu şartı aranmaz. Yine de çocuğu izleyen hekimin durumdan haberdar olması ve varsa önerilerinin bizimle paylaşılması önemlidir; tanı ve tıbbi kararlar her zaman hekime aittir.
Evde egzersiz yaptırmamız gerekiyor mu?
Uzun egzersiz seansları yerine, fizyoterapistin gösterdiği pozisyon ve hareketleri günlük rutine yaymak çoğu zaman daha verimlidir. Giyinirken, yemek yerken ya da oyun oynarken çocuğun kendi başına deneyeceği küçük anlar bırakmak işe yarar. Ağrı ya da belirgin rahatsızlık fark ederseniz hem fizyoterapiste hem hekime danışın.
Okula giden bir çocuk derslere nasıl yetişir?
Okul ile bu program birlikte yürüyebilir; ders saatleri okul programına göre ayarlanır. Ailenin onayıyla sınıf öğretmeniyle de konuşulursa, yazılı plandaki hedefler okulda da desteklenebilir.
