Talktots: Konuşması Geciken Çocuklar İçin Ebeveyn Programı
Konuşması yaşıtlarının gerisinde olan çocukların anne babalarına, dili evdeki günlük rutinlerin içinde beslemeyi öğreten, video temelli ve yaklaşık bir ay süren bir program. Ön görüşme ücretsizdir.
Talktots: konuşması geciken çocuklar için aile eğitimi
Konuşması geciken çocukların ailelerinin uzmanlara en sık sorduğu soru, evde neler yapabilecekleridir. Talktots bu ihtiyaca yönelik olarak tasarlanmış, video kayıtları üzerinden yürüyen bir ebeveyn eğitimi programıdır ve yaklaşık bir ay sürer. Programda terapi odasında çocukla değil, ağırlıklı olarak ebeveynle çalışılır: siz evde çocuğunuzla oynarken kısa videolar çeker, terapistinizden bu kayıtlara özel geri bildirim alır ve dil gelişimini destekleyen stratejileri adım adım kendi gününüze yerleştirirsiniz.
Program, uzman dil ve konuşma terapisti Demet Tekneci'nin geliştirdiği bir ebeveyn eğitimidir. Programı, Talktots uygulayıcı eğitimini almış dil ve konuşma terapistimiz Keçiören-Yeşiltepe şubemizde yürütür; video temelli olduğu için şubeye uzak oturan aileler de katılabilir.
Yaklaşık bir ay süren program
Evde çekilen kısa oyun videoları
Videoya özel terapist geri bildirimi
On temel iletişim stratejisi
Kendi rutinlerinize göre plan
Yeni kelimeleri izleme formu
Neden çocukla değil ebeveynle çalışılıyor?
Küçük bir çocuğun dünyasındaki en önemli konuşma ortağı terapist değil, ailesidir. Terapist çocuğu haftada en fazla birkaç saat görür; siz ise sabah kahvaltısından uyku öncesi masala kadar günün her anında oradasınız. Dil tam da bu anlarda, keyifli ve karşılıklı etkileşimler içinde gelişir.
Çocuğun çok sayıda kelime duyması tek başına yetmez. Asıl farkı sizinle kurduğu karşılıklı alışveriş yaratır: o bir ses çıkarır, siz karşılık verirsiniz, o yeniden size döner. Talktots bu alışverişi bilinçli ve sistemli hâle getirir; sizi çocuğu sınava çeken bir öğretmen değil, onun dünyasına katılan ve dili oyunun içinde besleyen bir rehber konumuna taşır.
Programın amacı sizi terapiste dönüştürmek değildir. Çocuğunuzla zaten geçirdiğiniz zamanı onun dil gelişimi için daha verimli kullanmanızı sağlamaktır. Stratejilerin hiçbiri özel materyal gerektirmez; evdeki oyuncaklar ve gündelik eşyalar yeterlidir. Kazanım da kalıcıdır: program bittikten sonra aynı yaklaşımı yeni kelimelerle ve yeni oyunlarla kullanmaya devam edersiniz.
Program adım adım nasıl ilerler?
Video üzerinden çalışmanın bir avantajı, terapistin sizi yapay bir klinik ortamında değil, kendi evinizde ve gerçek gününüzde görmesidir. Öneriler de buna göre kişiselleşir.
TanışmaTerapist çocuğunuzun gelişim öyküsünü dinler, gerekirse dil düzeyini oyun içinde gözler; programın size uygun olup olmadığı birlikte konuşulur.
Başlangıç videosuÇocuğunuzla her zamanki gibi oynadığınız birkaç dakikalık bir kayıt alırsınız. Bu video yola nereden çıktığınızı gösterir.
Strateji ve geri bildirimHer aşamada yeni bir strateji öğrenir, oyunda dener ve kısa bir video gönderirsiniz. Terapist neyi iyi yaptığınızı ve neyi farklı deneyebileceğinizi anlatır.
Rutin planıYemek, banyo, giyinme gibi kendi rutinleriniz ele alınır; her birine uygun kelimelerle size özel bir plan hazırlanır.
Kapanış videosuİlk ve son kayıtlar yan yana izlenir; hem sizin hem çocuğunuzun kat ettiği yol somut biçimde görünür.
Ebeveyn olarak neler öğrenirsiniz?
Program, oyunda ve günlük yaşamda kullanılan on temel strateji üzerine kuruludur. Stratejiler sırayla ve birbirinin üzerine eklenerek öğretilir; bir öncekini rahatça kullanmaya başlamadan yenisine geçilmez. Süreç boyunca çocuğunuzun kullanmaya başladığı yeni kelimeleri bir forma not edersiniz; küçük adımları görmek çoğu ailede motivasyonu belirgin biçimde artırır.
Programdaki on strateji
Her biri tek başına basit görünür; etkisi, gün içinde defalarca ve birlikte kullanıldığında ortaya çıkar.
Oyunun liderliğini bırakmakoyun arkadaşı olmak
Yorum yapmaksoru yerine kısa cümle
Soruları azaltmak"bu ne?" baskısı olmadan
Jest ve yansıma seslerhav hav, vın vın
Taklit etmekonun sesini geri vermek
Sıra almakkonuşmayı paslaşmak
Fırsat yaratmakulaşılmaz raf, eksik parça
Kelime temalarıyiyecek, hayvan, eşya
Günlük oyunlararaba, blok, evcilik
Duyusal oyunlardokunma ve hareket
Stratejiler evde nasıl görünür?
Örneğin akşam yemeğinde çocuk sevdiği yoğurdu görür, ancak kâse sizin önünüzdedir. Kâseyi hemen önüne koymak yerine elinize alıp beklersiniz. Çocuk size bakar, bir ses çıkarır ya da elini uzatır. Siz onun sesine yakın bir sözcükle karşılık verirsiniz: "Yoğurt! Yoğurt istiyorsun." Bir kaşık verir, yine beklersiniz. Birkaç gün içinde çocuk "yo" diye denemeye başlayabilir. Bu örnekte beklemek, fırsat yaratmak, taklit ve yorum aynı anda kullanılmıştır.
Programda sizden istenen, bu tür anları gün içinde çoğaltmaktır. Video geri bildirimleri de en çok burada işe yarar: kayda bakınca çoğu anne baba ne kadar çok soru sorduğunu ya da çocuğa cevap vermesi için ne kadar az zaman tanıdığını ilk kez fark eder.
Talktots kimler için uygun?
Çocuğu henüz konuşmayan ya da çok az kelimeyle iletişim kuran aileler
Çocuğunun konuşması yaşıtlarının gerisinde kalan aileler; konunun genel çerçevesini geç konuşma sayfamızda anlattık
Süren bir dil terapisini evde doğru biçimde desteklemek isteyen ebeveynler
Çocuğunun dil gelişimi için endişelenen ama nereden başlayacağını bilemeyen aileler
Geç konuşma her zaman kendiliğinden kapanan bir açık değildir; bu yüzden programa başlamadan önce mutlaka gelişimsel bir değerlendirme yapılır. Bazı çocuklar için yalnız ebeveyn eğitimi, bazıları için ebeveyn eğitimiyle birlikte bireysel dil ve konuşma terapisi önerilebilir. İşitme kaybı, otizm ya da genel gelişim geriliği şüphesi varsa önce bu değerlendirmeler yapılır.
Yaşa göre konuşma basamakları
Her çocuğun gelişim hızı kendine özgüdür ve aşağıdaki aralıklar yalnız genel bir yol göstericidir. Çocuğunuz bu beklentilerin belirgin biçimde gerisindeyse değerlendirmeyi ertelemeyin.
01
İlk sözcükler12 ay civarı
Çoğu çocuk birinci yaşı dolaylarında "anne", "baba", "mama" gibi ilk anlamlı sözcüklerini söyler; adı söylenince döner, "bay bay" gibi jestleri kullanır.
02
Sözcük sayısı artıyor18 ay
Kullandığı sözcükler birkaç düzineye ulaşır. Basit yönergeleri anlar, istediğini işaret ederek gösterir, tanıdık nesneleri sorulduğunda bulur.
03
İki sözcük yan yana24 ay
Elliyi aşan sözcük dağarcığıyla "su ver", "baba gitti" gibi iki sözcüklü birleşimler kurar. Her ay yeni sözcükler ekler.
04
Kısa cümleler36 ay
Üç ve daha fazla sözcüklü cümlelerle derdini anlatır, basit sorulara cevap verir; konuşmasının büyük kısmı aile dışından kişilerce de anlaşılır.
Hangi durumlarda beklemeden başvurmalı?
Aşağıdaki durumlardan biri varsa bir dil ve konuşma terapistine ve çocuk doktorunuza beklemeden danışın:
On iki aylık olduğu hâlde işaret etmiyor, el sallamıyor, seslenince dönmüyor
On sekiz aylık olduğu hâlde hiç anlamlı sözcük kullanmıyor
İki yaşını doldurduğu hâlde iki sözcüğü yan yana getirmiyor
Daha önce kullandığı sözcükleri ya da becerileri bıraktı; gerileme her yaşta beklemeden değerlendirilir
Seslere tepkisi azaldı ya da işitmesinden şüpheleniyorsunuz
Bu yaklaşımın bilimsel dayanağı var mı?
Ebeveynin uygulayıcı olduğu dil müdahaleleri çocuk dili alanında uzun süredir araştırılıyor. Roberts ve Kaiser'in 2011'de yayımladığı meta-analiz, dil gecikmesi olan küçük çocuklarda anne babalara öğretilen etkileşim stratejilerinin çocuğun hem anladığı hem kullandığı dili olumlu etkilediğini gösterdi. Talktots da bu çizgide bir programdır.
Programın geliştiricisi, dil gelişimi geride olan çocukların aileleriyle yürüttüğü bir çalışmanın sonuçlarını bir kongre bildirisi olarak paylaştı. Bildiriye göre eğitimi alan gruptaki çocukların sözcük dağarcığı karşılaştırma grubuna göre daha çok arttı, ebeveynlerin iletişim tarzı da olumlu yönde değişti. Çalışmanın çevrim içi yürütülmüş olması, programın uzaktan da uygulanabildiğini gösteriyor. Tek bir çalışmanın sonuçlarını her çocuğa genellemek doğru olmaz; bu yüzden ilerleme her ailede ayrıca izlenir.
Evde uygulama
Programı beklerken evde başlayabileceğiniz üç şey
Bunlar değerlendirmenin yerini tutmaz; ama çoğu ailede ilk günden fark yaratır.
Yere ininGünde birkaç kez on dakika, çocuğunuzun göz hizasında oturun ve oyunu onun seçmesine izin verin.
Beş saniye bekleyinBir şey söyledikten ya da yaptıktan sonra susun ve onun bir ses, bakış ya da hareketle karşılık vermesine zaman tanıyın.
Soru yerine anlatın"Bu ne?" demek yerine onun yaptığını kısa cümleyle söyleyin: "Araba gidiyor. Hızlı gidiyor."
Program Millî Eğitim Bakanlığının destek eğitim kapsamında değildir; ücreti aile öder. Başlamak için tanı ya da rapor şartı aranmaz. Ön görüşme ücretsizdir; programın size uyup uymadığını ve ücret bilgisini bu görüşmede konuşuruz.
Çocuğun raporunda dil ve konuşma güçlüğü destek eğitimi yazıyorsa bireysel dersleri ücretsizdir. Talktots bu derslerin yanında, ailenin evdeki payını güçlendirmek için birlikte planlanabilir.
Roberts M. Y., Kaiser A. P. "The Effectiveness of Parent-Implemented Language Interventions: A Meta-Analysis", American Journal of Speech-Language Pathology, 2011
Tekneci D. Talktots ebeveyn eğitimi programı ve ESLA kongre bildirisi
ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri (CDC): gelişim basamakları, 2022 güncellemesi
ASHA, geç dil başlangıcı (late language emergence) için hazırlanan klinik uygulama kaynağı
Velilerin en çok çekindiği konu
Rapor ileride çocuğumun önüne çıkar mı?
Resmî Gazete4 Temmuz 2026Sayı 33300
“İlgili mevzuatında yer alan düzenlemeler saklı kalmak kaydıyla, işe giriş süreçleri başta olmak üzere tüm süreçlerde geçmişte alınmış olan tanılar esas alınamaz.”
Çocukken konulan bir tanı ömür boyu taşınan bir etiket olarak düşünülmüyor. Çocuğun durumu zamanla değiştiyse, sağlık kuruluna başvurularak bugünkü durumu gösteren yeni bir rapor alınabiliyor.
Yönetmelik, başta işe girişte olmak üzere, geçmişteki tanıların esas alınamayacağını yazıyor; dikkate alınan, kişinin güncel raporu.
Bu hak kendiliğinden işlemiyor, başvuruyla kullanılıyor. Ayrıca bazı mesleklerin kendi sağlık şartları ayrı mevzuatla düzenlendiği için "hiçbir zaman" gibi kesin bir söz vermiyoruz; mevzuatın kendisini gösteriyoruz.
Millî Eğitim Bakanlığı Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri Genel Müdürlüğü, 8 Temmuz 2026'da bu değişikliği RAM'lara duyurdu.
Rapor, çocuğa yapıştırılan bir etiket değil; ona uygun desteğin planlanmasına yarayan bir belgedir.
Sürecin adımlarını RAM raporu ve ÇÖZGER rehberimizde anlattık.
Çocuğum zaten bireysel terapiye gidiyor, Talktots gereksiz mi olur?
Gereksiz olmaz. İki süreç birbirinin alternatifi değil, tamamlayıcısıdır; seansta kazanılan beceriler ebeveyn eğitimi sayesinde eve taşınır. Kimi çocukta yalnız ebeveyn programı yeterli gelir, kimi çocukta bireysel terapiyle aynı dönemde yürütmek daha doğrudur. Hangi bileşimin doğru olduğuna değerlendirmeden sonra terapistinizle birlikte karar verirsiniz.
Video çekmek zorunda mıyız, videoları kim izliyor?
Videolar terapistin size kişisel geri bildirim verebilmesinin temel aracıdır. Profesyonel çekim gerekmez; telefonla alınmış birkaç dakikalık doğal bir oyun kaydı yeterlidir. Kayıtlar yalnız geri bildirim amacıyla kullanılır ve terapistiniz dışında kimseyle paylaşılmaz.
Programa uzaktan katılmak mümkün mü?
Mümkün. Geri bildirimler video üzerinden verildiği için süreç büyük ölçüde uzaktan sürdürülebilir; programın etkisini inceleyen çalışma da çevrim içi yürütülmüştür. İlk tanışma ve değerlendirmenin şubede yapılması, çocuğun dil düzeyini doğrudan görmek açısından tercih edilir. Uygulama biçimi ailenin imkânlarına göre planlanır.
İkimiz de çalışıyoruz, süreç bize ek yük getirir mi?
Programın sizden ayrıca bir çalışma saati ayırmanızı beklemez; stratejiler sofrada, banyoda, oyunda yani gününüzün zaten içinde olan anlara yerleşir. Video çekimi de birkaç dakikayla sınırlıdır ve size uyan zamanda yapılır. Programa iki ebeveynin ve çocuğa bakan diğer yakınların da katılması evdeki tutarlılığı artırır.
Çocuğum oyuna ilgi göstermiyorsa ne olacak?
Bu birçok ailenin yaşadığı bir durumdur ve programın ilk haftalarında üzerinde en çok durulan konudur. Çocuğun o anki ilgisini yakalamak, sizin seçtiğiniz oyuna değil onun ilgilendiği şeye katılmak çoğu zaman ilk adımı oluşturur. İlgi çok sınırlıysa terapist farklı bir değerlendirme önerebilir.
Bir ayın sonunda destek tamamen bitiyor mu?
Kapanışta ilk ve son kayıtlar üzerinden gelişim birlikte değerlendirilir. İhtiyaca göre izleme görüşmeleri, programın bazı adımlarının tekrarı ya da bireysel terapi önerilebilir. Aile programın sonunda yol haritası olmadan bırakılmaz.
İki dilli büyüyen çocuğumuz için de uygun mu?
Uygundur. Stratejiler evde konuşulan dilde uygulanır; anne babanın en rahat ettiği dilde konuşmaya devam etmesi önerilir. İki dilli çocuklarda değerlendirme her iki dil hesaba katılarak yapılır; ayrıntıları çift dillilik sayfamızda anlattık.
