Metropolitan Okul Olgunluğu Testi Nedir?

Okul olgunluğu ne demektir?

Okul olgunluğu, bir çocuğun okulun beklentilerini karşılayacak bedensel, zihinsel, duygusal ve sosyal hazırlığa ulaşmasıdır. Takvim yaşı bunun yalnızca bir parçasıdır. Aynı ay doğmuş iki çocuktan biri kalemi rahatça kullanır, yönergeyi dinleyip uygular, yirmi dakika masada oturabilir; öteki bu becerilerde birkaç ay geriden gelebilir. Bu bir başarısızlık değil, gelişimin olağan çeşitliliğidir.

Hazırlık tek bir alanda da toplanmaz. Okula başlayan çocuktan söyleneni anlaması, temel kavramları bilmesi, sayılarla ilk işlemlere hazır olması, kalemi kontrol edebilmesi, sırasını bekleyip arkadaşlarıyla anlaşabilmesi ve ihtiyaçlarını kendi başına karşılayabilmesi beklenir. Metropolitan bunların ölçülebilen bilişsel ve el-göz tarafına bakar. Duygusal ve sosyal hazırlık için öğretmenin gözlemi ve sizin gözleminiz en az test kadar değerlidir.

Metropolitan testi nedir?

Test, okula hazırbulunuşluğu ölçmek amacıyla Amerika Birleşik Devletleri'nde geliştirilen Metropolitan Readiness Tests'in Türkçe uyarlamasıdır. Türkiye'deki uyarlamayı 1980'lerde Ayla Oktay yaptı ve test o günden bu yana okul öncesi değerlendirmede yaygın biçimde kullanılıyor. Sonucu, Türkiye'deki aynı yaş grubundan elde edilmiş verilerle karşılaştırır. Bu verilerin uzun zaman önce toplandığını bilmek de önemlidir; uzman sonucu yorumlarken bu sınırı göz önünde tutar ve testi öğretmen ile aile gözlemiyle birlikte değerlendirir.

Uygulama sırasında çocukla uzman sakin bir odada yan yana oturur. Uzman resimli bir test kitapçığı üzerinden sözlü yönergeler verir; çocuk kitapçıkta uygun resmi işaretler ya da istenen şekli çizer. Çocuğun okuma yazma bilmesi gerekmez. Test bölümü yaklaşık yarım saat sürer ve ortam olabildiğince oyun havasında tutulur.

Kayıt ve erteleme kararında testin yeri nedir?

Yukarıdaki kurallardan görüldüğü gibi 66-71 ay arasındaki çocuklarda kararın önemli bir kısmı veliye bırakılmıştır. Metropolitan raporu bu karar için resmî bir zorunluluk değildir; okul sizden böyle bir belge istemez. Testin katkısı başka bir yerdedir: Karar sizdeyken elinize yaşıtlarla karşılaştırmaya dayanan somut bir tablo verir. Hangi becerilerin hazır olduğunu, hangilerinin bir yıl daha desteklenmesinin çocuğu rahatlatacağını açıkça görürsünüz.

Aileler en çok şu durumlarda testi düşünür: çocuk 66-71 aylıktır ve kayıt ya da bekleme arasında karar verilmesi gerekir; doğum tarihi yüzünden sınıfın en küçükleri arasında kalacaktır; anaokulu öğretmeni kalem tutmada, yönerge izlemede ya da masa başı etkinlikte oturmada zorlandığını söyler; ya da aile, renk, şekil ve sayı gibi kavramlarda yaşıtlarının gerisinde kaldığını düşünür.

Testin sonucu ne olursa olsun son kararı siz verirsiniz. Geri bildirim görüşmesinde uzman, seçeneklerin artılarını ve eksilerini çocuğunuzun gelişim öyküsüyle birlikte anlatır. 72 ayı doldurmuş bir çocukta erteleme düşünülüyorsa süreç Rehberlik ve Araştırma Merkezi üzerinden yürür; bu durumda ayrıntılı bilgi için RAM raporu rehberi sayfamıza bakabilirsiniz.

Sonuç raporu ne anlatır?

Raporda çocuğun genel hazırlık düzeyi, her alt testteki durumu ve güçlü ya da desteğe ihtiyaç duyan alanları yer alır. Sonuçlar alt testlerin yanında okumaya hazırlık ve sayıya hazırlık biçiminde de özetlenir; böylece okuma yazma tarafı ile sayı tarafındaki hazırlık ayrı ayrı izlenebilir. Rapora, evde ve anaokulunda yapılabilecek çalışmalar eşlik eder. Örneğin Kopya Etme bölümünde zorlanan bir çocuk için el kaslarını güçlendiren etkinlikler, Cümleler bölümünde zorlanan bir çocuk için birlikte okuma ve dinleme oyunları önerilebilir.

Geri bildirim görüşmesi raporun en değerli kısmıdır. Uzman sonuçları sizinle birlikte okur, test sırasında gözlediği dikkat ve çalışma tutumunu anlatır ve sorularınızı cevaplar.

Metropolitan'ın sınırları nelerdir?

Metropolitan bir zekâ testi değildir ve herhangi bir tanı koymaz. Puanlar çocuğun test günündeki durumunu yansıtır; uykusuz, hasta ya da yeni ortama alışamamış bir çocuk gerçek becerisinin altında görünebilir. Düşük bir sonuç tek başına özgül öğrenme güçlüğüne işaret etmez. Öğrenme güçlüğünden ancak okuma, yazma ve matematik öğretimi başladıktan sonra, destek verildiği hâlde süren zorluklarda söz edilebilir ve bu ayrı bir değerlendirmenin konusudur. Okul öncesinde okuma güçlüğü riskine özel olarak bakmak gerekirse O-DİST gibi araçlar kullanılır. Bilişsel gelişimle ilgili ayrı bir soru doğarsa yaşa uygun bir zekâ ölçeği gündeme gelir; hangi testin gerektiğine uzman karar verir.

Test gününe nasıl hazırlanmalı?

Çocuğu teste hazırlamak ya da çalıştırmak gerekmez; amaç bugünkü gerçek durumunu görmektir. Kitapçıktaki türden etkinlikleri önceden yaptırmak sonucu yanıltır. Uyku saatine ya da acıktığı bir saate denk gelmeyen bir randevu seçin. Gözlüğü veya işitme cihazı varsa o gün yanında olsun. Çocuğa "sınava gidiyoruz" yerine "bir ablayla ya da ağabeyle resimli etkinlikler yapacaksın" demek kaygısını azaltır. Sonucu çocuğun yanında konuşmamaya, ona bir karne gibi anlatmamaya özen gösterin; test, onun hafızasında keyifli bir oyun saati olarak kalmalıdır.

Testi kim uygular?

Metropolitan'ı, testin uygulayıcı eğitimini almış uzmanlar uygular; puanlama ve yorum belirli kurallara bağlı olduğu için bu eğitim şarttır. Merkezimizde test Keçiören-Yeşiltepe ve Sincan şubelerimizde uygulanır. Uygulayıcılarımız psikoloğumuz Neva Torun, çocuk gelişimcilerimiz Nisa Zeytun Turan, Melike Nur Çubukcu, Gülşah Atalay ve Aleyna Yalçın ile sınıf öğretmenlerimiz Betül Öztürk ve Sinem Karakaya'dır. Hangi eğitimleri aldıklarını profil sayfalarından görebilirsiniz.

Kaynaklar

• Hildreth, G. H., Griffiths, N. L. ve McGauvran, M. E. (1965). Metropolitan Readiness Tests. Harcourt, Brace and World.
• Oktay, A. Metropolitan Okul Olgunluğu Testi Türkçe uyarlama çalışması ve uygulama kılavuzu.
• Millî Eğitim Bakanlığı Okul Öncesi Eğitim ve İlköğretim Kurumları Yönetmeliği: ilkokula kayıt ve yaş hesabı hükümleri.
• Millî Eğitim Bakanlığı Temel Eğitim Genel Müdürlüğü: güncel eğitim öğretim yılı ilkokul kayıt duyurusu.